Article
2 comments

Koloniale bankgebouwen in Tianjin

Hongkong and Shanghai Bank Tianjin HSBC

Het “Chinese Wall Street van de jaren ’20”, zo wordt de straat Jiefang Lu in Tianjin vaak genoemd. De reden is overduidelijk: voormalige Engelse, Franse, Amerikaanse, Japanse, Belgische en Italiaanse bankgebouwen, ze liggen in een grote slinger naast elkaar aan deze straat. Pagodes en draken vind je hier niet; de straat heeft meer weg van een filmdecor met de jaren ’20 in het westen als thema.
In korte tijd werd het ene na het andere bankgebouw uit de grond gestampt. Lees hieronder meer over de bankgebouwen en waarom verschillende landen in een paar jaar tijd een hele straat in Tianjin volbouwden met bankfilialen.

Andere sfeer

Vooralsnog is Jiefang Lu het minst Chinese stukje China dat ik ben tegengekomen. De bankgebouwen zijn in een typische monumentale westerse stijl van begin twintigste eeuw, de straten zijn heel rustig, bijna uitgestorven zelfs. Nergens hangen neon-reclameborden, de trottoirs en straten lopen in elkaar over als in een woonerf. Geen enkele moeite is gespaard om Jiefang Lu weer in oude luister te herstellen. Op alle historische panden zijn metalen plaatjes aangebracht met de naam en geschiedenis van het pand.
In een Nederland zou een buurt zoals deze razend populair zijn. In het centrum, met historische bebouwing, rustig, verkeersluw, opgeruimd en geordend. Het hoofdstation van Tianjin, met meerdere keren per uur een hogesnelheidstrein die in 35 minuten naar Beijing rijdt, ligt op 10 minuten loopafstand.
Misschien hebben Chinezen gewoon een hele andere woonvoorkeur, of zou de buurt gewoonweg veel te duur zijn om in te gaan wonen? Is het de voor Chinezen vernederende koloniale geschiedenis die deze straat representeert? Ik heb er geen antwoord op.

Geschiedenis van de buitenlandse concessies in Tianjin

Concessies Tianjin China

Buitenlandse concessies in Tianjin. Bron: Maximilian Dörrbecker

Van 1842 tot 1947 na het einde van de Tweede Wereldoorlog had een aantal Westerse landen, en later ook Japan, zogenaamde concessies in enkele Chinese steden. Deze concessies, die vaak uit grote delen van de steden bestonden, stonden wettelijk gezien onder gezag van het Chinese Keizerrijk. In de praktijk hadden de westerse mogendheden het gezag over de concessies.

Eerste Opiumoorlog

Al in de 16de eeuw werd er door Europese landen en China handel gedreven. Deze handel werd sterk door de Chinezen gereguleerd. Voor Groot-Brittannië leverde deze handel een fors handelstekort op: de Britten kochten grote hoeveelheden Chinese waren, vooral thee, houtsnijwerk en porselein, terwijl China maar weinig westerse producten kocht. Vanaf 1800 begon Groot-Brittannië opium vanuit Brits-Indië (India) naar China te verschepen. Miljoenen Chinezen raakten verslaafd aan deze opium, iets dat de Britten zeer veel geld opleverde. De Chinese overheid verbood deze drugshandel en ging er vanaf 1839 hard tegen optreden: de opiumvoorraden van Engelse handelaren werden in beslag genomen en vernietigd. De drugsvoorraden waren miljoenen ponden waard en de inbeslagname en vernietiging werd door Groot-Brittanië aangegrepen om een oorlog tegen China te beginnen, de Eerste Opiumoorlog.
Het verzwakte China verloor de oorlog kansloos. Het Verdrag van Nanjing tussen China en de Engelsen regelde dat China Hong Kong aan Groot-Brittanië moest afstaan en dat Groot-Brittanië het recht kreeg op concessies en een vrije handel in vijf havensteden. Direct na de Eerste Opiumoorlog werd de eerste concessie in Shanghai gerealiseerd. De handel in opium, waarover in het verdrag niet werd gerept, ging onverminderd door.

Tianjin en de Tweede Opiumoorlog

Het Verdrag van Nanjing werd door China nauwelijks nageleefd. De arrestatie van de bemanning van een schip dat voor opiumhandel werd gebruikt, vormde de aanleiding voor een nieuwe oorlog tegen China. Ditmaal trokken de Britten samen met Frankrijk tegen China op in de Tweede Opiumoorlog tussen 1856 en 1860. Ook deze oorlog werd door China verloren. Aanvankelijk zou de oorlog beëindigd worden met het Verdrag van Tianjin, waarin nog draconischere eisen aan China werden gesteld dan in het Verdrag van Nanjing. Het verdrag van Tianjin regelde onder meer het recht op vrijhandelszones in 10 extra steden (naast de 5 steden uit het Verdrag van Nanjing), waaronder Tianjin zelf.
Enkele ministers uit de Chinese regering riepen Keizer Xianfeng op tot verzet. De Taku forten bij Tianjin werden bezet door het Chinese leger, Engelse schepen werden tegengehouden. Er volgde een felle strijd en de Engelsen braken door de opstand heen en voeren tot in Beijing, waar zij het Oude Zomerpaleis van de keizer compleet verwoestten en de Verboden Stad dreigden te vernietigen.

De Bokseropstand en de Slag om Tianjin

Tianjin in 1899, de buitenlandse concessies liggen helemaal rechts, net binnen de stadswal. Bron: United States Library of Congress's Geography & Map Division

Tianjin in 1899, de buitenlandse concessies liggen helemaal rechts, net binnen de stadswal. Bron: United States Library of Congress’s Geography & Map Division

Mede vanwege grote armoede en verpaupering groeide bij delen van de Chinese bevolking de weerzin tegen de westerse mogendheden en het christendom, waartoe missionarissen en kerken de Chinese bevolking wilden bekeren. De nationalistische volksmilitie “Vuisten der Gerechtigheid en Eensgezindheid” (Boksers) startte in 1899 samen met het keizerlijke leger een opstand tegen de westerse mogendheden, Japan en christelijke kerken in Noord-China, met moordaanslagen op buitenlanders en Chinese christenen en het platbranden van kerken. In Tianjin werden de buitenlandse concessies rond Jiefang Lu een maand lang met artillerievuur beschoten. De geallieerde mogendheden Groot-Brittanië, Verenigde Staten, Japan, Duitsland, Rusland, Italië en Oostenrijk-Hongarije stuurden troepen naar Tianjin om de bewoners van de concessies, waaronder de latere president van de VS Herbert Hoover, uit hun benarde positie te bevrijden. Na het neerslaan van de Bokseropstand trokken de geallieerde troepen al plunderend, verkrachtend en moordend door Tianjin en Beijing.

Banken

In de jaren na de Bokseropstand verschenen de eerste bankgebouwen die nu nog steeds aan Jiefang Lu staan. De geallieerde mogendheden vestigden banken in Tianjin om de financiën van hun handel via de vrijhandelszone in Tianjin (afgedwongen in het Verdrag van Tianjin) te regelen. Vanwege de nabijheid van Beijing speelt de havenstad Tianjin nog steeds een belangrijke rol in de internationale handel van Noord-China. De meeste bankgebouwen zijn neergezet in de voormalige Franse en Britse concessiegebieden, aan de Rue de France en aan Victoria Road. Na het (gedwongen) vertrek van de buitenlandse mogendheden uit China na de Tweede Wereldoorlog, werd deze straat hernoemd in Jiefang (Bei) Lu. Vertaald: Bevrijdingsweg(-Noord).

Banque de l’Indo-Chine

Banque de l'Indo-Chine Tianjin Tientsin China
Filiaal van de Franse Banque de l’Indo-Chine die speciaal was opgericht als koloniale bank van Frankrijk in Azië. Het filiaal in Tianjin opende in 1907, het bankgebouw dat er nu staat is gebouwd in 1912. De flamboyante stijl lijkt weinig op de conservatieve architectuur van de andere banken in de straat. Op de hoek van voormalige Rue de France en Rue de L’Amiraute, nu Jiefang Bei Lu.

Banca italiana per la Cina

Banca italiana per la Cina Tianjin China Jiefang
Italiaanse bank voor China, gebouwd door een Belgisch bouwbedrijf in 1924. Aan de voormalige Rue de France, nu Jiefang Bei Lu 91-95.

Bank of Chosen

Korean Bank Tianjin Jiefang Lu
Koreaanse bank in handen van de Japanse regering om Japanse handelsbelangen te behartigen. Japan (dat Korea bezette) bleef de Koreaanse naam van deze bank gebruiken om minder last te hebben van anti-Japanse gevoelens in China. In 1894 en 1895 vochten China en Japan een oorlog uit over de zeggenschap over Korea, die China verloor. Het gebouw stamt uit 1918. Op de hoek van de voormalige Rue de France en Rue du Consulat.

Crédit Foncier d’Extrême-Orient

Crédit Foncier d’Extrême-Orient Tientsin Tianjin China Chine
Belgische bank die in 1907 opgericht werd als Société franco-belge de Tientsin en in 1910 werd hernoemd in Crédit Foncier d’Extrême-Orient. Dit gebouw werd in 1878 geopend als postkantoor (Tianjin Custom Letter House / Post Office of the Qing Dynasty). Voormalige Rue de France.

Banque Franco-Chinoise pour le Commerce et l’Industrie

Tianjin Tientsin Jiefang Banque franco-chinoise pour le commerce et l'industrie
Franse investeringsbank die in 1925 is opgericht in opdracht van de Franse en Chinese regeringen. Het gebouw ligt op de grens van de voormalige Franse en Britse concessies (waar Rue de France overging in Victoria Road) en werd ontworpen door de Franse architect Maliquet van het Franse architectenbureau Brossard Mopin in Saigon.

Central Bank of China

Central Bank of China Tianjin Tientsin Jiefang
Deze de facto nationale bank werd in 1924 in Guangzhou / Kanton opgericht onder de Kuomintang-regering van Sun Yat-sen. Het filiaal in Tianjin werd geopend in 1931. Na de burgeroorlog tussen de communisten en de Kuomingtan verdween deze bank uit de Volkrepubliek en bleven alleen de filialen in Taiwan open, waar de Kuomingtan-regering naartoe was verdreven. Voormalige Victoria Road.

Yokohama Specie Bank

Yokohama Specie Bank Jiefang Lu Tianjin Tientsin China
Deze bank uit Yokohama (ten zuiden van Tokyo) voor handel van Japan met andere landen, opende in 1899 een filiaal in Tianjin. Nog geen jaar later werd het eerste bankgebouw zwaar beschadigd tijdens de Bokseropstand. Het huidige gebouw werd in 1926 gebouwd en is een ontwerp van architectenbureau Atkinson & Dallas uit Shanghai. Na de Eerste Chinees-Japanse oorlog in 1894-1895 bedong ook Japan een concessiegebied in Tianjin. Deze bank is echter gebouwd aan de voormalige Victoria Road in de Britse concessie.

Hongkong & Shanghai Bank

Hongkong and Shanghai Bank Tianjin HSBC
Deze bank werd in 1865 opgericht door Britse bankiers in het door Groot-Brittannië bezette Hong Kong. In 1881 werd het eerste filiaal geopend in Tianjin. Het huidige gebouw aan de voormalige Victoria Road is in 1924 gebouwd en is net zoals de Yokohama Specie Bank ontworpen door Atkinson & Dallas uit Shanghai. De Hongkong & Shanghai Bank (HSBC) was destijds al de grootste koloniale bank in Azië. HSBC is nog steeds een van de grootste banken ter wereld. Een deel van de Hong Kong Dollar bankbiljetten wordt uitgebracht door HSBC.

International Banking Corporation (IBC) / National City Bank of New York

International Banking Corporation IBC Tianjin Tientsin China Jiefang lu
De Amerikaanse bank IBC behartigde de handelsbelangen van Amerika in China, had sinds 1902 al enkele filialen in China en opende in 1921 het filiaal in Tianjin. In 1915 werd de IBC overgenomen door de National City Bank of New York. Door de fusie werd het een van de grootste buitenlandse banken in China. De naam IBC werd in 1927 vervangen door National City Bank of New York. Het bankgebouw in Tianjin aan Victoria Road is ontwopen door de Amerikaanse architecten Henry Murphy en Richard Dana.

Joint Savings Society Bank

Joint Savings Society Bank Tianjin Tientsin Jiefang China
De Joint Savings Society was een coöperatie van vier banken uit Noord-China en Shanghai. Het filiaal in Tianjin werd in 1923 geopend.

Chartered Bank of India, Australia, and China

Chartered Bank of India Australia and China Tianjin Tientsin Jiefang
De Chartered Bank werd in 1853 gesticht in Londen en breidde in de jaren erna in India en China uit. Het filiaal in Tianjin werd in 1895 geopend. Het huidige gebouw, ontworpen door de Britse architecten Hemmings and Berkley in Hankow/Wuhan, China, werd in 1926 geopend. De Chartered Bank en HSBC waren de grootste Britse banken in China. In 1969 fuseerde de bank met de Standard Bank of British South Africa. De fusiebank, onder de naam Standard Chartered bestaat nog steeds. Een deel van de Hong Kong Dollar bankbiljetten wordt uitgebracht door Standard Chartered.

Praktisch

Vanuit Beijing kun je eenvoudig een daguitje naar Tianjin maken. Op station Tianjin arriveert enkele malen per uur een hogesnelheidstrein uit station Beijing South. Jiefang Lu ligt tegenover het station in Tianjin. Wandel de opvallende historische stalen brug (Jiefang Bridge) over en je bent er al.

2 Comments

  1. Zo zie je maar weer dat het meeste geld wordt verdiend met geld. Prachtige foto’s van zo’n on-chinese gebouwen. Met dit mooie artikel is mijn geschiedkundige kennis van China aardig bijgespijkerd. Helaas kwam Tianjin recentelijk op een minder goede manier in het nieuws.

    Reply

    • De zuilen waren blijkbaar erg populair bij de bank-architecten, maar zelf vind ik de eerste twee gebouwen uit het rijtje het mooist.
      De explosie was in het havengebied van Tianjin, dat ligt best ver van het centrum. Ik denk dat de ontploffing geen schade heeft veroorzaakt in het centrum van de stad.

      Reply

Geef een reactie

Required fields are marked *.