Article
2 comments

De Nederlandse held van Durrës, Albanië

lodewijk thomson durres albanië

“Hulde aan de Nederlandse held van Durazzo” staat op de sokkel van een standbeeld bij de boulevard van de kustplaats Durrës in Albanië. Nederlanders kom je op de gekste plaatsen op de wereld tegen, maar een waar standbeeld, inclusief heldenverering in het Nederlands?
Wie is Lodewijk Thomson, voor wie dit standbeeld is neergezet? En wat doet dat standbeeld helemaal in Albanië?
Lees mee hoe een bronzen beeld in Durrës mij een hele geschiedenis over Nederlandse aanwezigheid in Albanië liet ontdekken.

Badplaats met geschiedenis

Op het eerste oog heeft de Albanese badplaats niet veel bezienswaardigheden. Een badplaats als er zo veel zijn, met een boulevard, een winkelstraat haaks op de boulevard en de typische badplaatsrestaurants en -hotels.
Maar het heeft ook een van de grootste Romeinse amfitheaters van de Balkan, een Byzantijns kasteel….en een bronzen beeld uit 2003 van Lodewijk Thomson.
Mocht je het standbeeld willen zien tijdens een bezoek aan Durrës, het staat naast de Venetiaanse toren, bij de ingang van een groot terras met bomen.

venetiaanse toren durres albanië

1912 – 1914

Lodewijk Thomson stierf op 15 juni 1914 in Durrës tijdens een vredesmissie onder aanvoering van Nederland. Hij is daarmee de eerste Nederlander die tijdens een internationale vredesmissie van Nederland is gesneuveld.
Tot 1912 was de Balkan onderdeel van het Ottomaanse Rijk, de voorloper van de huidige Republiek Turkije. In dat jaar braken de balkanoorlogen uit waarin de Ottomaanse overheersers werden verdreven. In het machtsvacuüm dat ontstond, braken conflicten uit tussen de nieuw gevormde landen op de Balkan, landsgrenzen werden continue verschoven.
Over één ding waren de balkanlanden wel eensgezind: hun weigering om Albanië als onafhankelijk land te erkennen. Montenegro wilde het noorden van Albanië inlijven, Griekenland probeerde het zuiden van Albanië in te pikken via de steun aan rebellen. Ook Servië en andere landen eisten delen van Albanië op.
Om de orde in Albanië te handhaven werd Nederland gevraagd in Albanië een gendarmeriekorps op te zetten. Uiteindelijk duurde de Nederlandse militaire aanwezigheid slechts twee jaar. Na de dood van Thomson en het begin van de Eerste Wereldoorlog een paar weken later, trok Nederland zich terug uit Albanië.

standbeeld Lodewijk Thomson Durrës Albanië

De achterneef van Koningin Wilhelmina als vorst van Albanië

Nadat Albanië zich onafhankelijk had verklaard, wees de internationale gemeenschap Wilhelm zu Weed aan als vorst van Albanië. Internationaal werd hij tot Prins van Albanië benoemd, maar in Albanië werd de titel Koning gebruikt, buurland Montenegro had immers ook een koning…
Wilhelm zu Weed was de achterneef van Koningin Wilhelmina en de neef van Koningin Elisabeth van Roemenië (die hem ook had voorgedragen als vorst van Albanië).
Deze Koningin Elisabeth was overigens de echtgenote van Koning Carol I van Roemenië. In Sinaia, Roemenië, was ik eerder al eens op bezoek in hun Kasteel Peleş.
Het verblijf van Wilhelm zu Weed als vorst van Albanië bleek uiteindelijk heel kort. Op 21 februari 1914 werd hij tot vorst benoemd, op 7 maart kwam hij in Albanië aan en al op 3 september verliet hij het land weer.

winkelstraat durres albanië

Standbeelden van Thomson in Groningen en Den Haag

Nadat Thomson door een schotwond was overleden, werd hij aanvankelijk in Durrës begraven. Kort erna werd zijn lichaam overgebracht naar de Zuiderbegraafplaats in Groningen. In Groningen werd voor hem een standbeeld gebouwd, dat tegenwoordig aan de Hereweg staat. Het standbeeld in Durrës is een replica uit 2003 van het standbeeld in Groningen. Het werd op verzoek van de “Albanese Vrienden van Thomson” door de Nederlandse Thomson Foundation in Durrës geplaatst ter vervanging van een ouder, verloren gegane beeld.
Ook in Den Haag staat een standbeeld voor Thomson, op het Thomsonplein dat aan de Thomsonlaan ligt. Lodewijk Thomson maakte tussen 1909 en 1913 deel uit van de Haagse gemeenteraad.
Sinds 2014 staat er op de corridor tussen de Eerste en Tweede kamer aan het binnenhof in Den Haag net zoals in Durrës een replica van het Groningse standbeeld.

Meer weten over Thomson? Kijk eens hier, hier of hier.

2 Comments

Geef een reactie

Required fields are marked *.