Article
4 comments

Spectaculaire treinreis van Belgrado naar Bar

moraca kloof canyon montenegro

Moraca-kloof

De spoorlijn van de Servische hoofdstad Belgrado naar Podgorica en Bar in Montenegro is een van de mooiste treinroutes van Europa. Hoge bergen met besneeuwde toppen, steile afgronden, diepe dalen met snelstromende riviertjes, ontelbaar veel bruggen en tunnels en prachtige uitzichten. De spoorlijn werd pas in 1976 geheel geopend, maar kent nu al een erg bewogen geschiedenis. Dit winstgevende prestigeproject van de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië was een van Europa’s grootste spoorwegprojecten van de tweede helft van de twintigste eeuw. Een deel van de spoorlijn werd in 1979 verwoest door een aardbeving, een ander deel werd in 1999 door de Navo gebombardeerd. Tegenwoordig rijden per etmaal twee passagierstreinen het complete traject: een nachttrein en een dagtrein. Ik nam de dagtrein van Belgrado naar Podgorica om het prachtige landschap te kunnen zien.

Station Belgrado

Op station Belgrado lijkt de tijd sinds begin jaren ’90 te hebben stilgestaan. Gezien de gevolgen van de balkanoorlog voor Servië is dat niet vreemd, maar het valt niettemin erg op.

station belgrado terras

Terras in station Belgrado

In de rest van Europa zijn stations van grote steden door grote bekende bedrijven veranderd in gelikte winkelcentra en foodplaza’s. In station Belgrado zijn een paar kleine winkeltjes, een cafetaria met terras en een hal met loketten. Naast het station staat een trits kraampjes waar ik voor de lange rit naar Podgorica proviand insla. Broodjes met kip en komkommer, met ham en tomaat, gewikkeld in wit papier. Een broodje met kaasvulling. Ze liggen allemaal hoog opgestapeld in een vitrine. Uit een van de Coca-Cola-koelkasten die naast de kraampjes op de stoep staan koop ik flesjes water voor onderweg. Uit een tussen de roddelblaadjes gedrapeerde draagbare radio knalt muziek.

Mijn trein naar Podgorica vertrekt om 9:10, voor het ontbijt probeer ik mijn geluk op het openluchtterras in het station. Volgens de menukaart worden er broodjes verkocht. De keus is makkelijk: er is precies één broodje aanwezig. Samen met de Turkse koffie een ontbijt dat goed past bij de entourage.

Regionale trein van de Servische spoorwegen

Regionale trein van de Servische spoorwegen

Mocht je ook nog op dit station willen proeven van de sfeer die doet denken aan Oost-Berlijn in 1991, dan moet je snel zijn. Gedurende 2016 wordt alle treinverkeer van dit station overgeheveld naar het “nieuwe” centraal station van Belgrado (Železnička stanica Beograd Centar) en wordt het huidige station een museum. “Nieuw” staat overigens niet onterecht tussen aanhalingstekens: de bouw startte al in 1977, maar vanwege financiële en technische problemen is dit nieuwe station pas in januari 2016 geopend.

De trein

Mijn trein van Belgrado naar Bar

Mijn trein van Belgrado naar Bar

De trein naar Podgorica en Bar bestaat uit een combinatie van Servische en Montenegrijnse rijtuigen. Mijn zitplaatsreservering blijkt voor een stoel in een rijtuig van de Montenegrijnse spoorwegen te zijn. Van de vier rijtuigen hebben twee airconditioning, de andere twee niet. Mijn rijtuig heeft airco, wat in principe fijn is, maar het maken van foto’s naar buiten wel erg bemoeilijkt vanwege lichtreflecties in de gesloten ramen. De twee rijtuigen zonder airco stonden dan weer blauw van de sigarettenrook. In de rijtuigen met airco leken de meeste mensen zich beter aan het rookverbod te houden.

Glooiend landschap in Servië

heuvels servië

Platteland van Servië

Na vertrek vanuit station Belgrado rijden we langzaam door de buitenwijken van de stad. Aan de rand van de stad rijden we langs een enorm treinenkerkhof. Met klimop overwoekerde intercity-rijtuigen, uit elkaar vallende locomotieven, weggeroeste goederenwagons. Lentegroene struiken woekeren door een treindak. In een slaaprijtuig zijn de bedden half naar beneden gevallen, uit een treinraam groeit een boom.

lada niva yugo skala priboj servië

Een Lada Niva en Yugo Skala gebroederlijk naast elkaar bij station Priboj

Nog groener dan het treinenkerkhof is het glooiende landschap dat erna volgt. Urenlang tuffen we door de groene heuvels met hier en daar een klein dorpje. Snel kunnen we ook niet rijden: op veel plekken is het spoor in een slechte staat door jarenlang gebrekkig onderhoud en door Navo-bombardementen tijdens de Kosovo-oorlog in 1999. Oorspronkelijk was de reistijd voor het 476 kilometer lange traject tussen Belgrado en Bar een uurtje of zeven. Vanwege de slechte staat van het spoor kan de trein op veel plekken nu niet sneller rijden dan 50 tot 80 km/h en is de reistijd meer dan 10 uren.

De Dinarische Alpen in

vraneska dolina railway bridge montenegro

Het gehucht Vraneska Dolina, gezien vanaf een hoge spoorbrug

Richting de Bosnische en Montenegrijnse grens rijdt de trein langzaam de Dinarische Alpen in. Een paar kilometer voor de Bosnische grens rijdt de trein door een van de langste tunnels van het traject. Deze Zlatibor-tunnel van 6 km lang wordt enkele kilometers later gevolgd door een andere lange tunnel waarvan de ingang in Servië ligt en de uitgang in Bosnië. Het traject loopt slechts 9 kilometer door Bosnië, de trein passeert daar nog station Štrpci zonder te stoppen. In Bosnië zijn de herinneringen aan de gruweldaden uit de oorlog in de jaren ’90 nooit ver weg: op station Štrpci werden tijdens een etnische zuivering in 1993 19 mensen uit een trein gehaald, ze werden elders gemarteld en vermoord.

station strpci bosnië bosnia belgrade bar railway

Station Strpci in Bosnië

Vanaf de Bosnisch-Servische grens tot de Servisch-Montenegrijnse grens rijdt de trein 70 kilometer lang over Servisch gebied door het dal van het riviertje Lim. Niet te missen is het klooster Kumanica dat bij station Vrbnica tussen de rotsen en de Lim en spoorlijn ingeklemd ligt. Het klooster stamt uit de late 13de eeuw, maar was een groot gedeelte van zijn bestaan slechts een ruïne. In het jaar 2000 is het klooster gerenoveerd en herbouwd.

klooster kumanica monastry servië

Het Servisch-orthodoxe klooster Kumanica

De opleving van de ultraconservatieve Servisch-orthodoxe kerk sinds de jaren ’80 hangt samen met de opkomst van het nationalisme in Servië en andere balkanlanden. Europese samenwerking en gelijke rechten worden door de Servisch-orthodoxe kerk tegengewerkt en veroordeeld. Een patriarch van de kerk noemde de songfestvaloverwinning van Conchita Wurst de oorzaak van overstromingen op de balkan.

Door de bergen in Montenegro

Na een uitgebreide controle door Servische en Montenegrijnse douaniers begint de trein in Montenegro aan het spectaculairste gedeelte van het hele traject. Het bijzondere is dat de spoorlijn hoog in de bergen boven de riviertjes Tara, Morača en Mala Rijeka is aangelegd, ver in de diepte zie je de riviertjes en de naastgelegen doorgaande weg liggen.

moraca kloof canyon montenegro

Moraca-kloof: 600 meter de diepte in

Het hoogtepunt van de hele treinreis is het traject bovenin de Morača-kloof. De trein rijdt hier op een hoogte van 700 meter, het Morača-riviertje en de naastgelegen hoofdweg van Montenegro naar Servië liggen ongeveer 600 meter lager. Het station Lutovo, waar de trein overigens niet stopt, is gebouwd op een rotspunt tussen het spoor en de afgrond van meer dan een halve kilometer.

station lutovo belgrado-bar train

Station Lutovo in de Moraca-kloof

De meeste van de 254 tunnels en 243 bruggen van de spoorlijn bevinden zich op dit gedeelte van het traject. Net ten zuiden van de Morača-kloof volgt het Mala Rijeka viaduct. Dit viaduct is met een lengte van 498,8 meter de langste brug van het traject en was tot 2001 de hoogste spoorbrug ter wereld: het viaduct overbrugt de Mala Rijeka die 198 meter dieper in het dal stroomt.

mala rijeka spoorbrug

Het hoogste viaduct: de Mala Rijeka spoorbrug

Richting Podgorica, de hoofdstad van Montenegro, worden de bergen minder hoog en daalt de trein vrij snel. Als we bijna in Podgorica zijn rijdt de trein naast de riviertjes die ik eerder nog van honderden meters hoogte uit het treinraam zag.

Hotel naast station Podgorica

Hotel Evropa Podgorica station Montenegro

Hotel Evropa naast station Podgorica

Vanwege praktische redenen koos ik ervoor in Podgorica te overnachten. Mijn plan was om vanuit Podgorica door te reizen naar Kotor aan de kust. Een mooie busrit die ik graag bij daglicht wilde zien. De geplande aankomsttijd van de trein was 19:24, vertragingen komen regelmatig voor en ik had ook wel zin in een fatsoenlijke maaltijd en nachtrust na een treinreis van meer dan 10 uur. De keuze viel op Hotel Evropa, heel praktisch gelegen pal naast het trein- en busstation van Podgorica. Een goed en goedkoop hotel met zo’n beetje het vriendelijkste hotelpersoneel dat ik afgelopen jaren ben tegengekomen.
Als je na een hele reisdag nog geen genoeg hebt van treinen kun je op het dakterras onder de druivenstruiken genieten van een Montenegrijns wijntje en van het uitzicht over het station en opstelterrein.

railway station podgorica montenegro

Station Podgorica in Montenegro

Praktische informatie en tips

De dienstregeling van treinen tussen Belgrado en Podgorica/Bar kun je vinden op de websites van de Servische en Montenegrijnse spoorwegen. Gebruikelijk rijden er per etmaal één dagtrein en één nachttrein het hele traject van Belgrado naar Podgorica en Bar. Pas een paar weken voor mijn rondreis Adriatische zee werd de dagtrein in de online-dienstregeling opgenomen. Dat was een leuke verrassing, want lange tijd vreesde ik dat de nachttrein de enige optie was voor dit prachtige traject. Een zitplaats reserveren (ca. €3) bleek alleen in Servië en Montenegro mogelijk. Een tweede klasse treinkaartje kost ongeveer €20, een eerste klasse treinkaartje €29.

belgrade railway station Servië

Station Belgrado

Deze blogpost bevat een affiliate link. Lees hier meer over affiliate links.

4 Comments

  1. Een aantrekkelijk en interessant verhaal dat wordt ondersteund en mooi gevisualiseerd door prachtige foto’s

    Reply

    • Vind het alleen jammer dat ik toen nog geen polarisatiefilter voor mijn camera had, daarmee had ik waarschijnlijk veel van de lichtreflecties van de ramen uit de foto’s kunnen filteren.

      Reply

  2. Wat een prachtige reis en mooi geschreven.
    Ik ga in juni deze treinreis maken alleen dan vanuit Podgorica naar Belgrado.
    Weet jij misschien wat het verschil is tussen 1ste en 2e class. Ik wil namelijk wel graag in een cabine zitten waar de ramen open kunnen.

    Reply

Geef een reactie

Required fields are marked *.